Met samenbeheer naar een buurthuis voor èn door de buurt

Eind 2013 dreigde buurtcentrum De Schakel in Vleuten een zogenaamd ¨sleutelpand΅ te worden. Gebruikers van het buurtcentrum organiseerden zich in De Schakelraad om beheer in hun buurtcentrum te behouden. Sinds eind 2014 beheren de Schakelraad, de gemeente Utrecht en het sociaal beheer van Welzaam het buurtcentrum gezamenlijk in de zogenoemde ¨Driehoek¨. Dit bleek een succes en inmiddels worden door heel Utrecht buurtcentra beheerd via deze driehoeksformule. Koos Mast, voorzitter van de Schakelraad, sociaal makelaar Bauke Spijkerman en sociaal beheerder Wiel Schoonheim vertellen over hun ervaringen.

Ontstaan van de Schakelraad
Koos vertelt: ´In 2013 koos de gemeente Utrecht voor Vernieuwend Welzijn. Voorheen deed welzijnsorganisatie Portes al het beheer in De Schakel. Nu zou De Schakel een sleutelpand worden. Dit betekende dat gebruikers van te voren een sleutel moesten ophalen wanneer ze een zaal wilden gebruiken. De bar en ontmoetingsruimte zou niet meer gebruikt worden. Toen we dit hoorden, zijn we als gebruikers bij elkaar gekomen. We vonden het geen optie om steeds een sleutel te halen en we maakten ons zorgen over de toekomst en de levendigheid in het buurtcentrum. Dit was de start van de Schakelraad. We zijn het gesprek aangegaan met de gemeente en in eerste instantie hebben we onderzocht of het haalbaar was om het buurtcentrum helemaal in zelfbeheer te nemen. Dit bleek financieel niet haalbaar, en ingewikkeld omdat er ook andere gebruikers van het pand zijn, zoals het jongerenwerk en een kinderopvang.´ Bauke vult aan: ´Zelfbeheer was op dat moment geen realistisch plaatje. De Schakelraad moest nog opgebouwd worden. Zoiets moet je de tijd gunnen om zich te ontwikkelen, en daar is ondersteuning bij nodig.´

Samenwerking in de Driehoek
Koos: ´We wilden veel: we wilden een buurthuis zijn voor de wijk, voor alle doelgroepen. We wilden de bezettingsgraad omhoog. We wilden veel, maar we hadden geen geld. Ook hadden we ondersteuning nodig voor het sociale beheer en het werven van vrijwilligers. In gesprek met Welzaam en de gemeente ontstond de samenwerking in de ¨Driehoek¨. De gemeente, Schakelraad en sociaal beheer van Welzaam beheren samen het pand. Vanuit de gemeente kwam er gelukkig subsidie, zodat we nu sinds 1,5 jaar een betaalde sociaal beheerder hebben, in dienst van Welzaam. De bezettingsgraad is sindsdien flink gestegen. We barsten bijna uit onze voegen: het buurtcentrum zit helemaal vol. Er komen zelfs vrijwilligers en verenigingen uit andere locaties naar ons toe, omdat het hier zo leeft en bruist. De samenwerking in de Driehoek werkt heel goed, er gebeuren mooie dingen.´
Bauke vertelt dat het een proces is geweest om tot medebeheer door de gebruikers te komen: ´Het gaat de goede kant op. De Schakelraad als organisatie staat. Op dit moment maken we samen een plan van aanpak voor de toekomst. Het voordeel van samenbeheer is dat het eigenaarschap voor het pand steeds meer bij buurtbewoners komt te liggen. Dat maakt het makkelijker om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen. Ook is het mooi dat mensen met verschillende achtergronden en ervaring samenwerken en van elkaar leren. Het is prachtig om te zien hoe mensen groeien in de rol en meer verantwoordelijkheid nemen.´

Sociaal beheer en sociaal makelaar blijft nodig
Koos: ´het samenbeheer gaat heel goed, maar zelfbeheer blijft voor mij geen reële optie. Niemand van de gebruikers wil zelfbeheer. Zonder ondersteuning vanuit Welzaam valt de sociale basis weg. Qua organiseren en regelen kunnen we het inmiddels wel zonder Welzaam, maar het gaat om meer. Een buurthuis is meer dan alleen een zalencentrum en heeft ook een sociaal aspect: het draagt bij aan sociale cohesie en verbindingen in de wijk. Sociaal makelaars initiëren nieuwe dingen wanneer ze een behoefte signaleren in de wijk, zoals onlangs het digitale inloopspreekuur. Vroeger was een buurthuis een plek waar dingen georganiseerd werden voor de wijk, nu is een buurthuis de plek waar de wijk dingen organiseert. Dit vraagt veel van bewoners: mensen dragen graag bij, maar niet iedereen wil zelf iets organiseren. Als Schakelraad hebben we niet de capaciteit om activiteiten op te halen en aan te jagen. Daar blijft Welzaam voor nodig, anders loopt het buurtcentrum leeg.´

Schakelraad
In de Schakelraad zitten vertegenwoordigers van alle vaste gebruikers van het pand, zo ongeveer 25 man. Daarnaast is er een bestuur dat de lopende zaken oppakt, zoals het contact met de gemeente en met Welzaam. Koos: In het begin was ik hier ongeveer één dag per week aan kwijt: dat blijf ik zeker niet altijd doen. De mensen in de Schakelraad komen vaak uit de besturen van de verenigingen, en zijn daar al druk mee. Het blijkt niet altijd makkelijk om vrijwilligers te vinden onder de gebruikers, die iets willen doen buiten hun eigen vereniging. Weinig mensen kunnen of willen een bardienst draaien op dagen dat hun eigen vereniging niet in het pand is. Je moet ook opletten dat je mensen niet overvraagt: de mensen in de Schakelraad zijn vaak al druk in andere besturen of verenigingen.´
Wiel: ´Als sociaal beheerder werf ik daarom ook vrijwilligers voor De Schakel. Het buurtcentrum hangt nu soms te veel op één vrijwilliger: dat is kwetsbaar. Het blijkt moeilijk te zijn om vrijwilligers te vinden die zelfstandig kunnen en willen openen of sluiten. Juist omdat de bezetting zo gestegen is, zijn er veel meer nieuwe vrijwilligers nodig.´

Dit artikel verscheen in de Buurtverbinder- de digitale nieuwsbrief van Welzaam. Deze nieuwsbrief verschijnt vier keer per jaar.

Bauke Spijkerman

Bauke Spijkerman

sociaal makelaar bij Welzaam Vleuten- De Meern
06- 81 31 84 26
baukespijkerman@welzaamutrecht.nl
Bauke Spijkerman

Laatste artikelen door Bauke Spijkerman (Alles bekijken)

Facebooktwittergoogle_pluslinkedinby feather